‘Koken brengt vaak herinneringen boven’

Over het behoud van cultureel erfgoed voor de YouTube generatie

Tegenwoordig kennen we in Nederland een gevarieerd levensmiddelenaanbod:van ingeburgerde producten als pesto, pasta, mie en couscous tot de wat ‘exotischere’ alswijnbladeren, tahin en zeewier. Hoe anders was dat toen de eerste generatie migrantenhier kwam. Met het project Back in a Bite wil Aletta de ervaringen van migrantenvrouwenvastleggen. Projectleider Kıvılcım Özmen vertelt over het belang hiervan en haar persoonlijke motivatie.

‘Het project Back in a Bite van Aletta, het instituut voor vrouwengeschiedenis, geeftde jongere generatie zwarte, migranten en vluchtelingenvrouwen de kans om migratieverhalenvan hun eigen familie boven water te halen. Deze meiden gaan hun moeder of grootmoedervan de eerste generatie interviewen over hun favoriete familierecept en maken daar een kortfilmpje van. Ze vragen bijvoorbeeld aan hun Indonesische oma hoe zij, vijftig jaar geledentoen ze naar Nederland kwam, gado gado klaarmaakte. En aan de Macedonische moederwordt gevraagd of het toen mogelijk was om ćevapčići te bereiden. Toen de eerste generatiearbeidsmigranten naar Nederland kwam, waren veel ingrediënten hier niet verkrijgbaar. Nuzijn veel supermarkten wel op een brede klantenkring uitgerust en zijn er verschillende Turkseen Marokkaanse winkels, maar toen was het nog een kwestie van improviseren.

Koken brengt vaak herinneringen boven. De geur van een bepaald ingrediënt kan allerlei emoties losmaken. We vinden het belangrijk deze herinneringen vast te leggen voor volgende generaties. Migrantenvrouwen van de eerste generatie waren vaak eenzaam in Nederland en hadden heimwee naar het land van herkomst. Hun mannen waren in de fabrieken aan het werk en kwamen zo in contact met mensen die zich in dezelfde situatie bevonden. Veel vrouwen hadden geen werk, ze waren hun man gevolgd toen hij hier een baan kreeg, en kwamen steeds meer in een isolement terecht. Steun uit hun gemeenschap was er toen nog niet; de gemeenschappen zijn pas geleidelijk ontstaan.

Ik denk dat het praten over traditioneel eten en koken een goede ingang is om veel over vroeger te horen. Geïnspireerd door Back in a Bite heb ik laatst, voor de eerste keer samen met mijn Turkse schoonmoeder, sarma gemaakt. Sarma wordt van Griekenland tot het Midden-Oosten bereid en bestaat uit een vulling van rijst, tomaten en gehakt, dat in druivenbladeren wordt gerold. Mijn Turkse schoonmoeder werd een beetje nostalgisch en vertelde over het dorp waar ze vandaan komt en over haar eigen moeder en schoonmoeder.Zomaar uit het niets.

Ik heb zelf ook een interculturele achtergrond en herken me in doelgroep. Mijn ouders zijn Koerden uit Turkije en ik ben geboren en getogen in Vlaanderen. Ik probeer bewust te blijven oefenen met Turks en Koerdisch koken om het niet te verleren. Ik heb vroeger niet veel in de keuken gestaan, want mijn vader vond dat ik die tijd in mijn studie moest steken.Toch heb ik wel wat van mijn moeder meegekregen. Nu ik zelf een gezin heb, realiseer ik me dat ik die recepten later door wil geven aan mijn eigen kinderen.Ik weet trouwens nog dat ik het als kind maar wat lastig vond om aan mijn Vlaamse vriendinnen uit te leggen waarom wij elk jaar naar Turkije op vakantie gingen. Toch heb ik het altijd fijn gevonden om naar het dorp van mijn grootouders te gaan. Het voelt nog steeds alsof ik daar een deel van mezelf opzoek. En dat heb ik ook een beetje als ik Koerdisch eet.

Ik geloof heilig dat je pas een sterk ik kan vormen als je weet waar je vandaan komt,waar je nu staat en wat je toekomstperspectief is. Het is belangrijk voor meiden van deze generatie om zich bewust te worden van hun interculturele identiteit. Back in a Bite helpt daaraan mee en ik leid dit project dan ook graag. Ook om cultureel erfgoed eens op een andere manier vast te leggen dan gebruikelijk. Film is volgens mij bij uitstek geschikt om onze YouTubegeneratie aan te spreken.

Bovendien vind ik het belangrijk me in te zetten voor een samenleving waarin culturele diversiteit gewaardeerd wordt. Veel groepen met een migratieverleden zijn achtergebleven in hun sociaal-economische status en dat heeft allerlei nieuwe problemen met zich meegebracht.Door culturele diversiteit positief te benaderen in plaats van uit te gaan van de norm van de overheersende groep, kun je tot wederzijds begrip komen. Dit project laat de verborgen rijkdom van een multiculturele samenleving als de Nederlandse zien.’

Meer weten over Back in a Bite? Ga naar http://www.backinabite.talktoaletta.nu.

[Interview met Kivilcim Ozdemir, projectleider van Back in a Bite, voor het winternummer van tijdschrift LOVER (themanummer over eten). Verschijningsdatum december 2010]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s